FD: Nederlandse ondernemers in Catalonië hebben twijfels bij afscheidingsplannen

01.11.2014

De oorverdovende herrie aan de eettafels maakt vooraf alvast één ding duidelijk: dit gezelschap van Nederlandse ondernemers in Barcelona is goed ingeburgerd. De meeste aanwezigen wonen al geruime tijd in de Catalaanse hoofdstad en dat laat zijn sporen na. In het volume van de tafelgesprekken, bijvoorbeeld.

Junqueras

De opkomst is hoog, maar dat verbaast niemand. De spreker op de maandelijkse lunchlezing van de Kring Nederlands Bedrijfsleven Barcelona staat daar vandaag garant voor. Oriol Junqueras, leider van de onafhankelijkheidspartij ERC, is een sleutelfiguur in de brede coalitie van partijen en maatschappelijke organisaties die de Catalaanse afscheiding van Spanje nastreeft.

Junqueras is een begaafd spreker en zijn ster is rijzend. Op economisch terrein stelt zijn partij zich gematigd op, in de lijn van de sociaaldemocratische traditie. Maar op staatkundig gebied heeft Esquerra Republicana de Catalunya (Republikeins Links, opgericht in 1931) zich onder Junqueras ontwikkeld tot een onomwonden voorstander van een breuk met Spanje op de korte termijn. Volgens de peilingen zou ERC nu de grootste in het Catalaanse parlement worden, voorbij de centrumrechtse CiU van regiopresident Artur Mas.

Staatsschuld

'Ik weet niet of Catalonië ooit onafhankelijk wordt', zegt Junqueras. 'Maar als het zo ver komt, dan zal er onderhandeld moeten worden. Dat is onontkoombaar. Want de Spaanse staatsschuld van €1000 mrd staat op naam van Spanje.' En zonder Catalonië, de grootste economie van Spanje, dreigt een bankroet.

Bij een eventuele afscheiding zouden buitenlandse crediteurs er dus alle belang bij hebben dat Spanje onderhandelt met Catalonië over de verdeling van de schuldenlast. Welk deel zou Catalonië op zich moeten nemen? Daar zijn verschillende maatstaven voor te bedenken. De bijdrage van Catalonië aan de totale Spaanse belastinginkomsten over de afgelopen decennia is gemiddeld 24% geweest. Dat zou neerkomen op €240 mrd. Als andere mogelijke verdeelsleutel noemt Junqueras het niveau van de investeringen van de Spaanse staat in Catalonië. Dat zou 9% zijn, oftewel €90 mrd. Nog een andere mogelijkheid is dat Spanje weigert te onderhandelen over verdeling van activa en passiva. Maar dat is niet erg waarschijnlijk, denkt Junqueras. Want in dat geval zou Catalonië ook niet verplicht zijn een deel van de schuld op zich te nemen.

Effect op handelsrelaties

Niet alle toehoorders blijken overtuigd. 'Spanje is geen perfect land', erkent een deelnemer aan het debat na afloop van de lezing. 'Maar met al zijn tekortkomingen weten we tenminste waar we aan toe zijn.' Hij is als ondernemer met belangen in de rest van Spanje ook bezorgd over de kortetermijngevolgen van het zogenaamde grenseffect op de handelsbetrekkingen. 'Na verloop van tijd ebt dat weg, maar de ervaringen met Tsjechië en Slowakije tonen aan dat handelsrelaties er de eerste vijf jaar flink onder kunnen lijden.'

Een andere toehoorder stelt vast dat de Catalaanse onafhankelijkheid Spanje kleiner maakt en een andere 'ministaat' (van 7,4 miljoen inwoners) oplevert. In plaats daarvan zou Junqueras er beter aan doen om de Spaanse staat te veranderen en te moderniseren door bijvoorbeeld de strijd tegen de fraude en het nepotisme in Spanje aan te binden.

'Dat zou een goed idee zijn als het democratische gehalte van Spanje zou voldoen aan de eisen die je mag stellen aan een Westerse democratie', zegt Junqueras. Maar de afgelopen jaren hebben in zijn ogen duidelijk aangetoond dat dit ijdele hoop is. 'De Spaanse belastingdienst heeft wijdverbreide corruptie niet kunnen voorkomen, of alleen aangeklaagd als het de regering goed uitkwam om politieke tegenstanders mee om de oren te slaan. Het idee dat je fraude werkelijk kunt bestrijden binnen de Spaanse staat is net zoiets als hopen dat een sinaasappelboom vruchten zal dragen in de Nederlandse polder.'